Oczywistym
w mowie potocznej, ale niezwykle istotnym w analizie finansowej banków i firm
pożyczkowych jest zaszyte w działalności pożyczkowej ryzyko, iż można nie
otrzymać pełnej spłaty pożyczonej kwoty lub odsetek, a niekiedy nawet w ogóle zwrotu
udzielonej pożyczki. Warto podkreślić, że bank czy firma pożyczkowa wyznaczając
oprocentowanie kredytu czy pożyczki, w ten sposób nie tylko określa swój
zarobek, ale przede wszystkim zakłada, iż nie na wszystkich kredytach czy
pożyczkach odzyska to co pożyczy. Stąd widząc zależność między wartością
kredytów czy pożyczek odzyskanych a udzielonych, banki i firmy pożyczkowe ustalają
oprocentowanie tak aby uwzględnić ryzyko nieodzyskania udzielonych kredytów czy
pożyczek. Warto przyjrzeć się rozpiętości oprocentowania pożyczek oraz zrozumieć co może ją kształtować - porównywarka pożyczek Kasao.pl prezentuje
listę pożyczek największych firm pożyczkowych, udzielających pozabankowych pożyczek gotówkowych tzw.chwilówek, uszeregowaną według kryterium oprocentowania - różnice w oprocentowaniu w takim zestawieniu są znakomitym studium przypadku o tym jak może kształtować się ryzyko nieodzyskania udzielonych pożyczek czy kredytów.
Celem
zmierzenia zjawiska "nieściągalności długów" w sektorze bankowym,
można posłużyć się danymi publikowanymi przez Komisję Nadzoru Finansowego,
które za pomocą arkusza kalkulacyjnego prezentują m.in. dane o kredytach dla
sektora niefinansowego oraz instytucji rządowych i samorządowych (w tym: ze
stwierdzoną utratą wartości). By upewnić się, że zrozumiałe są najważniejsze
pojęcia odnoszące się do prezentowanych danych, należy wpierw zdefiniować czym są
"kredyty ze stwierdzoną utratą wartości". Otóż są to kredyty
zagrożone (szerzej: należności zagrożone), zdefiniowane przez Rozporządzenie Ministra Finansów z dnia 16 grudnia 2008 roku w sprawie zasad tworzenia rezerw na ryzyko związane z działalnością banków.
Podsumowując
- są to te kredyty, w przypadku których opóźnienie w spłacie kapitału lub
odsetek przekracza 3 miesiące. W angielskojęzycznej terminologii bankowej używa
się pojęcia "Non-Performing Loans" (tzw. NPL, czyli niespłacane pożyczki),
którego kryterium czasowe nieściągalności udzielonych kredytów jest dość
zbliżone do "kredytów ze stwierdzoną utratą wartości", tj. co
najmniej 90 dni - zestawiając to z "3 miesiącami" czyli okresem od 89
dni do 92 dni w zależności od doboru miesięcy, można stwierdzić, że obie definicje
są bliskoznaczne. Użycie "NPL" celem uproszczenia nazewnictwa kategorii
"kredytów ze stwierdzoną utratą wartości" ułatwi nawigację po
opisowej prezentacji danych na potrzeby niniejszej analizy, jednocześnie nie uchybia
znacząco precyzji określenia okresu obserwacji ekspozycji kredytowej
kwalifikującej do wspomnianej kategorii.
Porównanie
zawężono do lat 2009-2013, w ujęciu miesięcznym, czyli zgodnie z danymi publikowanymi
przez Komisję Nadzoru Finansowego. Zastosowanie kolejnego
filtra prowadzi do prezentacji kredytów konsumpcyjnych gospodarstw domowych, w
podziale na segmenty:
-
karty kredytowe,
-
kredyty ratalne samochodowe,
-
kredyty ratalne pozostałe,
-
kredyty konsumpcyjne pozostałe.
Ponadto,
prezentowane dane odnoszą się do Sektora bankowego z oddziałami zagranicznymi
oraz do działających banków spółdzielczych. Wreszcie należy wskazać, iż wykresy
prezentują dane o udziale NPL w kredytach ogółem danego segmentu.
Poniżej
zaprezentowano dane dotyczące sektora bankowego - istotne zmiany dotyczą
kredytów ratalnych samochodowych, gdyż na przestrzeni 4 lat ten portfel
relatywnie uległ największej zmianie - niemalże każdy miesiąc to wzrost udziału
NPL. Mimo rosnącego udziału NPL w segmencie kart kredytowych oraz kredytów
gotówkowych konsumpcyjnych, ostatnie 2 lata świadczą o odwróceniu tego trendu.
Następny
wykres odzwierciedla udział NPL wśród podmiotów bankowości spółdzielczej - tu
również prym wiodą kredyty ratalne samochodowe, jednakże najbardziej znaczący
wzrost na przestrzeni 4 ostatnich lat, należy przypisać kartom kredytowym
(wzrost z poziomu 1,7% do 6,7%).
Analizując poprzez porównywarkę Kasao.pl oprocentowanie pozabankowych pożyczek gotówkowych chwilówek można odnieść wrażenie, że firmy
pożyczkowe odpowiadają na potrzeby osób o nieregularnych dochodach oraz tych klientów, dla których bardzo ważna jest natychmiastowa decyzja o przyznaniu
pożyczki.
